Nunani allani nuussinerit

Quppernermi uani inuttut paasissutissanik nuna pingajuannut/nunani allanut nassiussilluni nassiussivigineqarlunilu nuussinermut inatsit pillugu atuarsinnaavat, uanilu Danmarkip Kalaallit Nunaatalu akornanni inuttut paasissutissanik nussineq.

Nunani allani nuussinerit

Uani inatsisit, ilaatigut Danmarkimiit Kalaallit Nunaannut, Kalaallit Nunaanniit Danmarkimut kiisalu Kalaallit Nunaanniit nunanut allanut inuttut paasissutissanik nuussinermut atuuttut paasisaqarfigisinnaavatit. Una ilitsersuutitut qupperneq nuussinermut, ilaatigut Kalaallit Nunaat Danmarkillu inatsisitigut atuuttusaanermi inatsisaannik atuuttumi nuussinermut tunnganngilaq.

Paasissutissanik illersuinermi inatsisitigut paasinnittaasermi nuussineq pillugu eqqartorneqassappat, paasissutissanik akisussaasoq imal. paasissutissanik suliarinnittoq (“paasissutissanik niuertoq”) pineqassaaq, inuttut paasissutissanik paasissutissanik akisussaasoq imal. paasissutissanik suliarinnittoq (“paasissutissanik eqqussuisoq”), paasissutissanik eqqussuisumiit nuna alla nalunaarsorneqarsimasoq,  tigussaasunik tigusisinnaasoq eqqartorneqartariaqarpoq. Nuussineq pillugu eqqartuisoqarpat, nuussinermut tunngavik pisariaqartitsisoqarnersoq nalilissavat.

Pisut tulliuttut nuussinertut isigineqanngillat, immikkut ittumik nuussinermut tunngaveqartariaqanngitsut:

  • Inuttut paasissutissanik nuussineq, Kalaallit Nunaanni paasissutissanik eqqussuisoq paasissutissanillu niuertoq qitiusumik pilersitsisuuppata.
  • Inuttut paasissutissanik nuussineq, Danmarkimi aamma/imal. EU/EØSimi paasissutissanik eqqussuisoq paasissutissanillu niuertoq qitiusumik pilersitsisuuppata.
  • Inuttut paasissutissanik nuussuineq paasissutissanik akisussaatutut imal. paasissutissanik suliaqartoq kattuffittut iluani takkuttuuppat. Assersuutigalugu unaasinnaavoq, suliffeqarfiup sulisua imal. arlallit avataanut nunani allani imal. allaffeqarfeqapta aallartitaasimappat/-a. Sulisoq suliffimminut atatillugu suliffeqarfiup systemiini qitiusumik allaffeqarfimmi suleqatimisut ingerlassippat, nuussineq tassani eqqartorneqanngilaq, naak qitiusumik allaffik sulisorisarlu nunani assigiinngitsuni inissisimagaluarpata.
  • Privatimi inuk imminermi pilluni paasissutissani paasissutissanik akisussaasumut imal. paasissutissanik suliaqartumut tunniussigaangami, nunami allami pilersinneqarsimasumi, namminermi najugaqarfigisamiit arlaatigut attuumassuteqarpat. Ilaatigut assersuutigineqarsinnaavoq kalaallisut innuttaasoq USAmi internetikkut pisiniarfimmi atuisutut kontoqalernissamut pilersitsippat.

Nuussinermut tunngaviit pillugit inatsisinik siunertaavoq qulakkeerniarlugu, inuttut paasissutissat illersorneqarnissaasa qaffasissusaat sanngiillisinneqassanngimmat, paasissutissat nunanut allanut ingerlateqqinneqarpata, paasissutissanik akisussaasoq paasissutissanillu suliarinnittoq Kalaallit Nunaannisut Danmarkimisullu (EU/EØS) piumasaqaatit nalinginnaasullu assingini ataaniinngitsoq.

Danmarkimiit Kalaallit Nunaannut nuussinerit

Danmark EU/EØS-imi akuuvoq, saniatigullu Kalaallit Nunaat nunat pingasuattut pissuseqartumik paasissutissanik illersuinermi inatsisiannisut isigineqarpoq. Paasissutissanik akisussaasutut Danmarkimi pilersitsisuuguit (imal. EU/EØS-nunamiit allamiit), Kalaallit Nunaannullu inuttut paasissutissanik nuussisuuguit, taamaammat paasissutissanik illersuinermut peqqussummi kapitel V-imi nuussineq pillugu inatsisit eqquutsissavatit.

Kalaallit Nunaat EU-kommissiunemiit naammaginartumik aalajangiisinnaassuseqanngitsutut isigineqarmat, paasissutissanik niuertutut tunngavittut nuussinermut tunngaveqartariaqarputit paasissutissanik illersuinermut peqqussummi artikel 46 malillugu peqassaatit.

Danmarkimiit imal. EU/EØS-imiit paasissutissanik nuiertuuguit nuussinermut tunngavik artikel 46 atorukkut, ass. EU-Kommissiunip nalinginnaasumik isumaqatigiissutaata aalajangersagaanniit, eqqumaffigissavat, tamatigut nalilissallugu inatsimmiit isigalugu sunniuteqartumik nuussinermut tunngaviit pillugu nunallu tigusisussami ileqqut tunngavissaqarnersut. Taaneqartarpoq transfer impact assessment (TIA). Pisariaqarpat, tapertaasumik iluarsiissutit eqqutissagakkittaaq qulakkeerniarlugu inuttut paasissutissat nuunneqartut illersuinissamut qaffasissuseq naammannersoq.

Kalaallit Nunaannut inuttut paasissutissanik nuussileruit, ilaatigut pingaartissinnaavat, Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu paasissutissanik illersuinermut inatsisit oqatussallu inuttut paasissutissanut inatsisinut sanilliunneqarsinnaanersut, qallunaallu Paasissutissanik Nakkutilliivik qallunaa kalaallillu paasissutissanik illersuinermut inatsisit eqquutsinneqarnersut nakkutigalugit.

Artikel 46 ataani ingerlatitseqqiinermut pilersitsineq taamaasilluni pisinnaanngippat, nalunaarsuinermut illersuinermi peqqussut artikel 49 immikkut pisuni arlalinni piumasaqaatinilu sukangasut ataanni atorneqarsinnaappat immikkut atorneqarsinnaavoq. Malugiulli, pisortat oqartussaasuni ilanngunneqanngitsut tamarmik atorneqarsinnaanngimmata.

Nalunaarsuinermut nakkutilliivimmi nuna pingajuannut inuttut paasissutissanik nuussineq pillugu ilitsersuutaani  nuussinermut tunngaviit assigiinngitsut immikkullu ittut pillugit atuarsinnaavatit, kiisalu pissutsit, Danmarkimi paasissutissanik niuertutut ilaatigut maluginiassat Kalaallit Nunaannut inuttut paasissutissanik nuussinerup iluaniittussaammata.. Malugiuk, ilitsersuutit qallunaatoorput.

Kalaallit Nunaanniit Danmarkimut (EU/EØS) nuussinerit

Kalaallit Nunaanni paasissutissanik akisussaasoq inuttut paasissutissanik inatsimmik eqquutsitsinissaminut pisussaavoq. Inatsit nuussinernut immikkuullarissumik inatsisinut taamaallaat imaqarpoq, nunanut allanut paasissutissanik akisussaasumut nuussisoqarniartillugu. EU-eqqartuussivianik nuna pingajuat naapertorlugu inatsisini nassuiarneqarpoq. Imaappoq nuna EU/EØS avataaniittoq, EU-Kommissionimiit naammaginartumik aalajangiiffigineqarsimanngitsut. Uani nuna pingajui/kattuffii isumannaatsut pillugit allattorsimaffik takusinnaavat, kiisalu nuna pingajuini sumiiffiit immikkoortullu, EU-Kommissionip naammaginartumik aalajangiiffiginikuusaat pillugit aalajangiiffigisimasai. Malugiuk, allattorsimaffik qallunaatoormat.

Kalaallit Nunaanni paasissutissanik akisussaasoq inuttut paasissutissanik paasissutissanik akisussaasumut nuussinialeruni, Danmarkimi, EU[ASO1] /EØS imal. naammaginartumik aalajangiiffigineqarsimanermi ilaasumi, pilersinneqartoq piumasaqaataavoq nuussinermut tunngavik nuussineq piumasaqaataavoq immikkuullarissuunngitsuusoq. Paasissutissanik akisussaasutut tamatigut qulakkiissavalli, inuttut paasissutissanik suliaqarneq pillugu inatsisit nalinginnaasut malinneqarnersut - uani ataani inatsisit tunngavii paasissutissanillu ileqquusut pitsaasut pillugit inatsisit. 

Kalaallit Nunaanniit nuna pingajuinnut allanut nuussinerit

Kalaallit Nunaanni paasissutissanik akisussaasoq, paasissutissanik akisussaasumut inuttut paasissutissanik nuusserusulluni kissaateqarpat, EU/EØS avataaniit pilersinneqartoq, EU-Kommissionimiit naammaginartumik aalajangiiffigineqarsimanngitsorlu, inuttut paasissutissanik inatsit kapitel 7 nuna pingajuinnut paasissutissanik nuussineq pillugu malinneqassaaq.

Imaappoq, Kalaallit Nunaanniit paasissutissanik niuertutut nuna pingajuinni paasissutissanik niuertumut inuttut paasissutissanik kisimi nuussisinnaagavit, inuttut paasissutissanik inatsimmi § 27, imm. 3 imal. § 27, imm. 5 naapertorlugu nassuiarneqartoq.

Nuussinermut tunngavimmik pilersitsisinnaanngikkaanni qulaani piumasaqaatit taaneqartut naapertorlugit, Paasissutissanik Nakkutilliivik inuttut paasissutissanik inatsit § 27, imm. 4 naapertorlugu nuussinermut immikkut akuersissut minillugu tunniussisinnaavoq.